Inleiding
Enschede is een stad in de Nederlandse provincie Overijssel, die bekend staat om zijn rijke geschiedenis, cultureel erfgoed en industrieel verleden. De naam «Holland Enschede» verwijst naar het feit dat Erasmus MC, een belangrijk ziekenhuiscomplex in Rotterdam, eigendom is van de Stichting Ziekenhuizen Amsterdam (SZA), die weer onderdeel is www.holland-casino-enschede.nl van de Sint Lucas Andreas-ziekenhuisgroep. De naam kan verwarring veroorzaken over de relatie tussen Erasmus MC en het stedelijke gebied Enschede, wat in deze tekst zal worden uitgelegd.
Geschiedenis en Culturele Erfgoed
Enschede wordt al eeuwenlang bewoond door mensen. Het gebied werd reeds in de 10de eeuw door Saksische stamleden ontdekt. Gedurende de middeleeuwen behoorde Enschede toe aan het graafschap Gelre, dat later samengegaan is met andere kleine staten tot Pruisisch Opper-Silezië. Het gebied werd gesticht als een dorp en bleef lange tijd klein maar deed desondanks op in de 18e eeuw zijn opleving door textielproductie.
Vandaag bestaat Enschede nog steeds uit kleine straten, huizen en boerderijen. Door het gebrek aan grootschalige stadsontwikkeling bleef er relatief weinig van de oude architectuur over. Het belangrijkste gedeelte hiervan is waarschijnlijk te vinden op de plek waar nu Enschede-Stadspark ligt enkele kilometers noordelijk gelegen van het centrum.
Sociale Zorginstellingen
De Sint Lucas Andreas-ziekenhuisgroep, ook bekend als SZAS (Stichting Ziekenhuizen Amsterdam), is een ziekenhuis dat eigendom is van de Stichting Ziekenhuis- en Academieschap Rotterdam (SZAR). Deze stichtingen zijn opgericht in 1998 door fusie met het Sint Lucas Andreas ziekenhuis.
De naam «Holland Enschede» verwijst naar de relatie tussen Erasmus MC en SZAS, waarbij laatste onderdeel is van Stichting Ziekenhuizen Amsterdam (SZA), dat weer onderdeel is van de Stichting Sint Lucas Andreas-ziekenhuisgroep. Dit betekent dat Enschede niet op directe wijze verbonden is met Erasmus MC maar via verschillende ondernemingen.
Maatschappelijke Betekenis
Zorginstellingen in steden als Rotterdam, Amsterdam of Utrecht hebben de last van overcapaciteit en een beperkte aantrekkingskracht voor zittend personeel. SZAS is echter uniek omdat het gebouwd is met extra ruimte voor ontwikkeling en uitbreiding door toepassing van vernieuwende technieken.
Dit heeft geleid tot de bouw van een nieuw ziekenhuis op basis van duurzame architectuurprincipes. Het gebouwtje dat als model fungeert is, onder meer op basis van het concept «Duurzaam Ontwerp», in 2016 voltooid. De technologie en ruimte die nu wordt ingezet zijn geavanceerd en duurzaam en maken het een interessant object voor bezoekers.
Economische Implicaties
Het verleden van Enschede is sterk verbonden met textielproducentie en de concurrentiestrijd om internationale marktaandeel. Daarnaast kennen we er veel kleinere ondernemingen, waarvan het gros wordt gerund door bedrijfsleven of familieverwantschap. Ook in dit opzicht kan Enschede als een model voor kleine regio’s overgenomen worden.
De combinatie van innovatieve ontwikkelingsactiviteiten en industriële productie heeft geresulteerd in het tot stand komen van een uniek karakter met deels regionaal beïnvloedde industrie, sterk afhankelijk van nationale voedselmarkt-afdelingen. Het is opmerkelijk dat Enschede door deze mix van economische en industriële ontwikkeling toch als landbouwschap bekend staat.
Maatschappelijke Aspecten
Eind vorige eeuw stond de textielproductie in Enschede nog steeds op zijn hoogtepunt. Er waren verschillende fabrieken die in alle stadia van productie geëxploiteerd werden. Zowel het aantal werkgelegenheid, als de omzet en winst nemen toe met de tijd. Dit ging zo goed dat Enschede een der meest vooraanstaande textielcentra ter wereld was.
Vanaf begin 21ste eeuw werd echter duidelijk dat dit systeem niet volledig duurzaam bleek te zijn en veel ongekende risico’s opvat. De industrie veranderde, de aandelenprijzen daalden snel, er kwamen zware rechtszaken die met grote bedragen gevochten moesten worden. Zoals te verwachten viel ging Enschede na lange tijd tot een overcapaciteit en uitblijven van investeringen in nieuw verwerkings- of productiefaciliteiten.
Kritiek op «Holland Enschede»
Natuurlijk zouden we ons realiseren dat, als onderzoeksresultaten niet volledig sluiten met onze voorbeeldschets van «duurzaam ontwerp», we onbedoeld een vorm van bewustzijn creëerden die bij verder uitvoeren aandacht zou vereisen. De benaming “Holland Enschede” roept daarnaast andere, vaak in strijdende associaties op: enerzijds verwijst het naar de combinatie van Amsterdam en Rotterdam in Erasmus MC-omgeving; anderzijds geeft het Enschede een bepaald aanzien dat verder geen directe relatie met het ziekenhuis zelf heeft.
Zoals eerder al geadverteerd zijn, wordt «duurzaam ontwerp» dan ook wel als uniek gezien en is voor iedereen van mening die inziet hoe belangrijk innovatief nadenken is om duurzame oplossingen te vinden. Het ziekenhuis zelf ligt verder niet centraal in Enschede.